Không vẽ người thật, nhãn hiệu, nhân vật có chủ: ranh giới và cách đổi
Vì sao nên tránh mô tả có người nổi tiếng, logo hay nhân vật hoạt hình, rủi ro pháp lý đằng sau, và cách viết lại mô tả để vẫn có hình ảnh dùng được.
Gõ vào ô mô tả "một cô gái giống ca sĩ X đang cầm lon nước ngọt hiệu Y" và bấm vẽ, nhiều khả năng AI Hình Ảnh sẽ từ chối, không trừ điểm. Người mới thường bực: "mình chỉ muốn một hình ảnh quảng cáo thôi mà". Bài này giải thích ba nhóm mô tả nên tránh, vì sao tránh là đúng cho chính người dùng, và quan trọng hơn cả: viết lại thế nào để vẫn ra hình ảnh dùng được cho việc kinh doanh.
Ba nhóm nên tránh
Danh sách những thứ AI Hình Ảnh từ chối vẽ khá dài (khiêu dâm, bạo lực máu me, biểu tượng thù ghét…), nhưng ba nhóm hay gặp nhất với người làm kinh doanh và nội dung là:
| Nhóm | Ví dụ mô tả | Rủi ro pháp lý và đạo đức |
|---|---|---|
| Người thật nổi tiếng, chính khách | "ca sĩ X uống cà phê", "chân dung bộ trưởng Y" | Quyền đối với hình ảnh cá nhân, mạo danh, tin giả, bôi nhọ |
| Nhãn hiệu, logo thật | "logo hãng giày Z trên áo", "lon nước ngọt hiệu Y" | Vi phạm nhãn hiệu, gây nhầm lẫn nguồn gốc hàng hoá |
| Nhân vật có chủ | Nhân vật hoạt hình, truyện tranh, phim nổi tiếng gọi đích danh | Quyền tác giả của nhân vật, quyền của bên cấp phép hàng hoá |
Mô tả có người thật nổi tiếng, chính khách, hay nhái logo thương hiệu thật nằm trong danh sách hệ thống từ chối. Nhân vật có chủ thì bộ lọc không phải lúc nào cũng nhận ra, nên phần này chủ yếu là trách nhiệm của người viết mô tả. Khi bị từ chối, hệ thống không trừ điểm. Còn nếu yêu cầu đã gửi mà hình ảnh nào không vẽ được, phần điểm đó tự hoàn. Nghĩa là thử sai không tốn tiền, nhưng tốn thời gian — tốt nhất là viết đúng ngay từ đầu.
Vì sao người thật là vùng cấm
Luật Việt Nam có quy định về quyền của cá nhân đối với hình ảnh của mình: dùng hình ảnh của một người, nhất là vào mục đích thương mại, nói chung cần sự đồng ý của người đó. Một hình ảnh AI "giống ca sĩ X" đặt cạnh sản phẩm sẽ khiến người xem nghĩ ca sĩ X đang quảng cáo cho bạn — đó là mượn uy tín của người khác mà không xin phép.
Ngoài chuyện pháp lý, có chuyện niềm tin. Một hình ảnh giả người thật, dù để đùa, lan đi vài vòng là mất ngữ cảnh. Người xem cuối cùng không biết đó là hình ảnh AI, chỉ thấy "người đó đã làm việc đó". Chi tiết hơn ở bài tin giả và hình ảnh giả sự kiện.
Một điều nên biết: AI Hình Ảnh không có tính năng giữ nguyên khuôn mặt người thật hay tải hình chụp lên để vẽ lại. Bạn không thể đưa hình chụp của chính mình hay nhân viên vào. Những người trong hình ảnh luôn là người không có thật, do máy tạo ra.
Viết lại thế nào
Thay tên người bằng mô tả loại người, độ tuổi, phong cách, bối cảnh. Bạn cần cảm giác, không cần danh tính.
Mô tả kiểu này ra hình ảnh dùng được cho bài đăng Tết, không mượn mặt ai. Với chân dung nửa người, hạng Pro cho da và vải lụa rất thật; cần bàn tay cầm cành mai chuẩn thì lên Max.
Vì sao nhãn hiệu là vùng cấm
Nhãn hiệu (logo, tên hàng, kiểu dáng bao bì đặc trưng) được bảo hộ riêng, mục đích là để người mua không nhầm nguồn gốc hàng hoá. Đặt logo của hãng khác lên hình ảnh quảng cáo của bạn, dù chỉ là "đạo cụ" trong cảnh, có thể khiến người xem nghĩ hai bên có liên kết.
Có hai cái bẫy người làm hàng thật hay mắc:
- Vẽ sản phẩm của mình đặt cạnh hàng hiệu cho "sang". Ví dụ ly trà sữa của quán đặt cạnh túi xách có logo hãng thời trang. Bỏ logo đi, mô tả "túi xách da màu bò, khoá kim loại vàng" là đủ sang.
- Bao bì "na ná" hàng dẫn đầu. Không có logo nhưng màu, dáng chai, cách sắp xếp gần giống hệt một hãng nước mắm hay một hãng bánh quen thuộc. Hệ thống chỉ chặn được những gì gọi tên rõ ràng; phần "na ná" là trách nhiệm của bạn. Đây là kiểu vi phạm dễ bị phát hiện nhất vì chính khách hàng nhận ra.
Viết lại thế nào
Cụm "không logo, trơn" giúp máy tránh tự bịa ra các vạch, chữ trông giống thương hiệu có thật. Hình ảnh vẽ ra thường có chữ vô nghĩa trên bao bì; xoá đi hoặc đặt nhãn của chính bạn bằng công cụ thiết kế.
Vì sao nhân vật có chủ cũng nên tránh
Nhân vật hoạt hình, truyện tranh, phim nổi tiếng là tác phẩm được bảo hộ, và việc in nhân vật lên áo, cốc, bao bì thường là hoạt động cấp phép có thu phí. Vẽ lại nhân vật đó bằng AI để bán hàng là dùng tài sản của người khác.
Nhóm hay vướng: cửa hàng đồ chơi, tiệm bánh sinh nhật, quán cà phê trang trí theo chủ đề, giáo viên mầm non làm học liệu. Ý định thường vô hại ("bé thích nhân vật này"), nhưng sản phẩm thì đem bán.
Viết lại thế nào: tạo nhân vật của riêng bạn
Đây là cơ hội chứ không phải thiệt thòi. Một linh vật riêng là tài sản thương hiệu lâu dài.
Vẽ 4 hình ảnh, chọn hướng ưng nhất, rồi giao cho người thiết kế dựng lại bằng nét vector để dùng nhất quán. Lưu ý: hình ảnh AI vẽ cùng mô tả sẽ khác nhau mỗi lần (hạt giống ngẫu nhiên, không chọn được trên web), nên đừng mong vẽ đi vẽ lại ra đúng một con voi giống hệt. Linh vật dùng lâu dài cần bản vẽ tay chuẩn.
Bảng đổi nhanh: thay tên riêng bằng mô tả
| Bạn định viết | Đổi thành |
|---|---|
| Tên người nổi tiếng | Giới tính, tuổi, kiểu tóc, trang phục, cảm xúc, bối cảnh |
| Tên thương hiệu thời trang | Chất liệu, màu, kiểu dáng, "không logo" |
| Tên hãng xe | "xe tay ga màu kem kiểu cổ điển, không logo" |
| Tên hãng điện thoại | "điện thoại màn hình trống, viền mỏng, mặt lưng kính" |
| Tên nhân vật hoạt hình | Loài vật, màu, trang phục, phong cách vẽ, tính cách |
| "Phong cách của hoạ sĩ A" | Kỹ thuật: màu nước loang, nét chì, minh hoạ phẳng, phim cũ hoài niệm |
| Địa danh có công trình nổi tiếng | Được mô tả cảnh quan chung; tránh đưa logo khách sạn, nhà hàng thật |
Dòng "phong cách của hoạ sĩ A" đáng nói thêm. Gọi tên một hoạ sĩ đang hành nghề để bắt chước nét vẽ là vùng tranh cãi về đạo đức, dù phong cách chung không được bảo hộ như một tác phẩm cụ thể. Danh sách phong cách có sẵn trên trang (Màu nước, Minh hoạ phẳng, Hoạt hình 3D, Phim cũ hoài niệm…) cộng với mô tả kỹ thuật đủ cho hầu hết nhu cầu.
Lỗi hay gặp
"Không gõ tên ai mà vẫn bị chặn." Bộ lọc đọc cả ý của câu, không chỉ tên riêng. Xem lại mô tả có từ nào dễ bị hiểu sang bạo lực, chính trị, nội dung người lớn hay xúc phạm không, kể cả khi bạn dùng theo nghĩa khác (ví dụ "bắn" trong "bắn pháo hoa" đứng cạnh "đám đông"). Viết lại trung tính và cụ thể hơn: "pháo hoa nở trên bầu trời đêm, mặt sông phản chiếu ánh sáng".
Hình ảnh tự có chữ giống tên hãng. Máy học từ rất nhiều hình ảnh có bao bì, nên đôi khi tự vẽ ra những vạch chữ giống thương hiệu. Thêm "không logo, không chữ, bao bì trơn" vào mô tả; vẫn còn thì xoá bằng công cụ chỉnh sửa trước khi dùng.
Nhân vật "tự nhiên" giống một người nổi tiếng. Hiếm, nhưng có thể xảy ra với khuôn mặt điển hình. Nếu bạn hay đồng nghiệp nhìn vào thấy "giống ai đó quá", đừng dùng cho quảng cáo. Vẽ lại với mô tả khác về tóc, tuổi, góc mặt.
Dùng trẻ em làm người mẫu quảng cáo. Được, nếu bối cảnh phù hợp (bé ăn sữa chua ở bàn bếp, bé đọc sách). Hệ thống từ chối mọi bối cảnh không phù hợp với trẻ em, không có ngoại lệ.
Khi nào nên dùng hình chụp thật thay vì AI
AI rất hợp cho bối cảnh, minh hoạ, không khí. Nhưng có những chỗ hình chụp thật luôn đúng hơn:
- Người thật của doanh nghiệp bạn (chủ quán, đầu bếp, nhân viên): chụp hình thật, có sự đồng ý của họ.
- Sản phẩm thật khi khách cần biết chính xác hình dạng: xem thêm bài hình ảnh AI trong quảng cáo.
- Hợp tác với người nổi tiếng: có hợp đồng, có hình chụp do họ duyệt.
Soát năm câu trước khi đăng
Trước khi đưa một hình ảnh AI lên quảng cáo hay bao bì, đọc lại năm câu này. Mất một phút, đỡ được những rắc rối kéo dài cả tháng:
- Có ai nhìn vào nói "giống người A" không?
- Có vạch chữ, biểu tượng nào trông giống thương hiệu có thật không?
- Bao bì, màu, dáng sản phẩm có na ná hàng dẫn đầu trong ngành không?
- Nhân vật, linh vật có gợi nhớ rõ một nhân vật hoạt hình nào không?
- Người xem có thể hiểu nhầm rằng một người hay một hãng khác đang đứng sau sản phẩm không?
Một câu trả lời "có" là đủ lý do để vẽ lại. Vẽ lại với hạng Plus chỉ tốn 500 điểm, rẻ hơn rất nhiều so với một lá thư yêu cầu gỡ bài.
Tóm lại
- Ba nhóm nên tránh: người thật nổi tiếng, nhãn hiệu thật, nhân vật có chủ. Hai nhóm đầu bị hệ thống từ chối và không mất điểm; nhóm thứ ba là trách nhiệm của bạn.
- Đổi tên riêng thành mô tả cụ thể về hình dáng, chất liệu, phong cách là cách làm vừa đúng luật vừa ra hình ảnh đẹp hơn.
- "Na ná" là trách nhiệm của bạn, hệ thống không chặn hết được.
- Muốn có nhân vật riêng, dùng AI để tìm hướng rồi để người thiết kế dựng bản chuẩn.
Thử ngay một mô tả "không logo" ở ô vẽ, và đọc thêm về quyền dùng thương mại ở bài hình ảnh AI dùng thương mại được tới đâu.
