Màu nước và minh hoạ phẳng cho bài giảng, sách thiếu nhi, đồ hoạ
Khi nào chọn màu nước, khi nào chọn minh hoạ phẳng; cách mô tả nét, giấy, bảng màu cho giáo viên, người làm sách thiếu nhi và hình ảnh thông tin. Kèm mẫu dùng ngay.
Giáo viên mầm non cần hình con voi cho bài "Động vật trong rừng". Người làm sách cần mười hai trang minh hoạ cho truyện cổ tích. Phòng truyền thông của trường cần hình minh hoạ cho bài "Năm bước rửa tay". Ba việc này có chung một đặc điểm: hình chụp thật không hợp. Trẻ nhỏ cần hình rõ nét, ít chi tiết thừa; hình thông tin cần sạch, dễ đọc ở cỡ nhỏ.
Đó là đất của hai phong cách Màu nước và Minh hoạ phẳng trong danh sách phong cách của AI Hình Ảnh. Hai phong cách nhìn qua tưởng gần nhau, thật ra dùng cho hai việc khác hẳn.
Màu nước và minh hoạ phẳng khác nhau thế nào
| Màu nước | Minh hoạ phẳng | |
|---|---|---|
| Cảm giác | Mềm, ấm, có hồn, như vẽ tay | Gọn, hiện đại, rõ ràng |
| Mép hình | Loang, màu tràn ra ngoài nét | Sắc, mảng màu đều |
| Bóng đổ | Đậm nhạt tự nhiên theo nước | Không có hoặc chỉ một mảng tối đơn giản |
| Nền | Giấy trắng ngà có vân | Màu đặc hoặc trắng |
| Hợp với | Truyện thiếu nhi, thiệp, bìa sách, bài thơ, hình minh hoạ cảm xúc | Bài giảng, hình ảnh thông tin, biểu tượng, hướng dẫn từng bước, trang web |
| Đọc ở cỡ nhỏ | Kém hơn, chi tiết dễ nhoè | Tốt, kể cả trên điện thoại |
Quy tắc chọn nhanh: kể chuyện thì màu nước, giải thích thì minh hoạ phẳng.
Viết mô tả cho màu nước
Màu nước đẹp nhờ ba thứ: giấy, độ loang và khoảng trắng. Mô tả nên nhắc tới cả ba.
- Giấy: "trên giấy vẽ màu nước trắng ngà có vân sần". Chi tiết này làm hình có cảm giác vật lý.
- Độ loang: "màu loang mềm ở mép, vài chỗ màu chảy vào nhau". Muốn gọn hơn thì viết "nét bút chì mảnh bên dưới, tô màu nước nhẹ".
- Khoảng trắng: "để trống nhiều nền giấy xung quanh nhân vật". Màu nước tô kín cả khung trông nặng, mất chất.
Bảng màu cho màu nước thiếu nhi nên nhẹ và ấm: xanh lá non, vàng nghệ nhạt, hồng đào, xanh trời. Tránh đen đặc; muốn có nét viền thì viết "nét viền nâu mảnh".
Mô tả này không có người, không có bàn tay, nên Plus đã vẽ tốt. Nếu có em bé đang ôm voi, chuyển sang Max để bàn tay em bé không bị lỗi.
Giữ nhân vật giống nhau qua các trang
Đây là câu hỏi người làm sách hỏi nhiều nhất, và cần trả lời thẳng: AI Hình Ảnh không giữ được đúng một nhân vật qua nhiều hình, vì mỗi lần vẽ là một hạt giống ngẫu nhiên và không có cách tải hình mẫu lên. Điều làm được là giữ nhân vật na ná nhau bằng một đoạn mô tả nhân vật cố định:
Dán y nguyên đoạn này vào đầu mọi mô tả, chỉ thay phần hành động và bối cảnh. Vẽ 4 bản mỗi trang và chọn bản giống nhất. Chiếc khăn đỏ chấm trắng là "dấu nhận diện" giúp trẻ nhận ra nhân vật ngay cả khi dáng voi hơi khác giữa các trang. Với sách in thương mại cần nhân vật giống hệt từng nét, vẫn nên dùng hình AI làm bản phác ý tưởng rồi nhờ họa sĩ vẽ lại.
Viết mô tả cho minh hoạ phẳng
Minh hoạ phẳng cần nói rõ hơn về hình khối và độ đơn giản:
- "Minh hoạ phẳng, mảng màu đặc, không có chuyển màu, không có bóng đổ phức tạp."
- "Hình khối đơn giản, nhân vật tỉ lệ đầu to, không vẽ chi tiết mặt" — kiểu này rất hợp hình thông tin vì người xem không bị phân tán.
- "Nền màu kem đặc" hoặc "nền trắng", để dễ đặt lên trang trình chiếu.
- Giới hạn số màu: "chỉ dùng bốn màu: xanh navy, cam san hô, vàng nhạt và trắng". Ít màu thì cả bộ hình nhìn đồng bộ.
Bàn tay là phần khó, nên mô tả này dùng Max. Phong cách phẳng giúp giấu lỗi tay một phần, nhưng ngón thừa vẫn lộ rõ khi trẻ đếm ngón.
Hình ảnh thông tin: AI vẽ hình, chữ thêm sau
Hình ảnh thông tin ("5 bước…", "3 lợi ích của…") cần chữ chính xác. Máy vẽ không viết đúng chữ tiếng Việt có dấu, nên đừng yêu cầu "có dòng chữ Bước 1". Cách làm đúng:
- Vẽ từng hình nhỏ cho từng bước, mỗi bước một mô tả, cùng bảng màu.
- Chọn khổ Vuông 1:1 cho từng ô, hoặc Dọc 4:5 nếu muốn một hình minh hoạ lớn.
- Mở Canva hay PowerPoint, xếp các hình vào khuôn, gõ chữ tiêu đề và số thứ tự bằng kiểu chữ có hỗ trợ tiếng Việt.
Thêm câu "không có chữ, không có số" vào mỗi mô tả để máy khỏi vẽ chữ lạ vào hình.
Bảng chọn phong cách theo việc
| Việc | Phong cách | Khổ | Hạng gợi ý |
|---|---|---|---|
| Trang sách truyện tranh cổ tích | Màu nước | Ngang 3:2 hoặc Dọc 2:3 | Plus nếu chỉ có con vật, Max nếu có người |
| Thẻ học từ vựng cho bé (con vật, đồ vật) | Minh hoạ phẳng | Vuông 1:1 | Plus |
| Hình chiếu bài giảng | Minh hoạ phẳng | Màn rộng 16:9 | Plus hoặc Max tuỳ có người |
| Thiệp chúc mừng ngày Nhà giáo | Màu nước | Dọc 2:3 | Pro hoặc Max |
| Hình ảnh thông tin cho trang Facebook của trường | Minh hoạ phẳng | Dọc 4:5 | Plus |
| Bìa sổ tay, lịch học | Màu nước | Dọc 2:3 | Plus |
| Biểu tượng cho trang web, ứng dụng học | Minh hoạ phẳng | Vuông 1:1 | Plus |
Thẻ học từ vựng là việc có lời nhất: một bộ 20 thẻ con vật vẽ bằng Plus, mỗi con 2 bản để chọn, hết 20.000đ. Tài khoản mới được tặng 5.000 điểm, đủ thử 10 thẻ trước khi quyết.
Mẫu dùng ngay cho giáo viên
Bài "Các mùa trong năm"
Bố cục bốn phần là kiểu bố cục phức tạp, Max hiểu tốt nhất.
Bài "Nghề nghiệp"
Bài "An toàn giao thông"
Câu cuối giúp tránh biển báo chữ sai. Nếu cần biển báo đúng mẫu, hãy dùng biển báo vẽ sẵn từ nguồn chính thức rồi ghép vào.
Cùng một nội dung, hai phong cách
Để thấy rõ sự khác nhau, thử vẽ cùng một cảnh bằng hai phong cách. Cảnh: bé gái tưới cây trong chậu ở ban công.
Bản màu nước hợp làm trang truyện "Bé chăm cây" hoặc thiệp; bản phẳng hợp làm hình cho bài "Việc nhà bé làm được" trên trang chiếu. Cả hai có người và tay cầm bình tưới nên dùng Max, mỗi bản 1.500đ. Vẽ một lần cả hai rồi để học sinh chọn hình mình thích cũng là một hoạt động nhỏ thú vị trong giờ học.
Lỗi hay gặp
| Hiện tượng | Nguyên nhân | Sửa |
|---|---|---|
| Màu nước trông như hình chụp lọc màu | Mô tả có chi tiết quá thật (tiêu cự, ánh sáng gắt) | Bỏ từ ngữ máy chụp hình, thêm "trên giấy vẽ", "nét bút chì" |
| Minh hoạ phẳng vẫn có bóng đổ nhiều lớp | Không nói rõ "không chuyển màu" | Thêm "mảng màu đặc, không có bóng đổ, không chuyển màu" |
| Có chữ lạ, chữ sai trong hình | Máy tự thêm chữ vào hình thông tin | Thêm "không có chữ, không có số" |
| Bộ hình mỗi tấm một màu | Không cố định bảng màu | Dán cùng một câu bảng màu vào mọi mô tả |
| Con vật đáng sợ với trẻ | Mô tả "hổ dữ", "rắn lớn" | Thêm "dễ thương, mắt tròn, mỉm cười, phong cách thiếu nhi" |
| Hình quá nhiều chi tiết, trẻ khó nhìn | Bối cảnh mô tả dài | Một nhân vật chính, nền đơn giản, nhiều khoảng trống |
Lưu ý khi dùng cho trẻ em
AI Hình Ảnh từ chối nội dung đặt trẻ em vào bối cảnh không phù hợp; yêu cầu bị từ chối không bị trừ điểm. Với hình minh hoạ giáo dục bình thường như bạn nhỏ đi học, rửa tay, chơi ở sân trường thì không có vấn đề gì.
Nên kiểm kỹ từng hình trước khi đưa vào lớp: đếm ngón tay, xem nét mặt có tự nhiên không, xem có chi tiết lạ ở hậu cảnh không. Trẻ nhỏ để ý những thứ người lớn bỏ qua.
Lưu trữ và dùng lại
Mọi hình ảnh vẽ xong nằm trong kho hình ảnh của tài khoản, 24 hình mỗi trang, tải về định dạng webp. PowerPoint bản mới và Canva đều nhận webp. Giáo viên nên đặt tên tệp theo bài ngay khi tải về, ví dụ bai12-cac-mua-cay-bang.webp, để học kỳ sau tìm lại nhanh.
Ba mô hình vẽ của AI Hình Ảnh đều theo giấy phép Apache-2.0, cho phép dùng thương mại, nên hình minh hoạ dùng cho tài liệu bán ra cũng được. Để giữ thống nhất cả bộ sách hay cả học phần, đọc thêm bài giữ một phong cách cho cả bộ hình ảnh.
