Tránh trang web toàn hình ảnh na ná nhau: sổ cảnh và bốn trục thay đổi
Tạo hình ảnh cho 50 bài mà không ghi lại cảnh đã dùng thì cả trang chỉ còn vài khung lặp. Cách lập sổ cảnh, đổi người, nơi, giờ, góc máy mà vẫn đồng bộ.
Làm hình ảnh cho bài đầu tiên thì hào hứng, tới bài thứ hai mươi thì mô tả bắt đầu giống nhau: "một người ngồi trước máy tính trong văn phòng sáng sủa". Mở trang chuyên mục ra, mười hai hình thu nhỏ xếp lưới trông như một hình chụp được nhân bản. Người đọc không còn phân biệt bài nào đã đọc, bài nào chưa.
Lỗi này không nằm ở máy vẽ. Nó nằm ở chỗ không ai ghi lại mình đã vẽ những gì. Bài này chỉ cách lập một sổ cảnh đơn giản và bốn trục để xoay vòng, áp dụng được cho cả blog cá nhân lẫn trang tin vài trăm bài.
Vì sao hình ảnh tự nhiên bị lặp
Có ba nguyên nhân, và cả ba đều đến từ thói quen viết mô tả:
- Mỗi người có một "cảnh mặc định" trong đầu. Nghĩ tới "làm việc" là nghĩ tới văn phòng có cửa kính. Nghĩ tới "gia đình" là nghĩ tới phòng khách sofa. Không ghi lại thì lần nào cũng quay về cảnh mặc định.
- Mô tả dựa vào chủ đề, không dựa vào tình huống. Ba bài "tiết kiệm điện", "tiết kiệm nước", "tiết kiệm gas" mà mô tả đều là "người nội trợ trong bếp" thì ra ba hình ảnh gần như một.
- Lấy mẫu từ một mô tả cũ rồi sửa vài chữ. Tiện, nhưng cấu trúc câu giữ nguyên thì bố cục, ánh sáng, góc máy giữ nguyên.
Máy vẽ cũng có thói quen riêng: khi mô tả không nói góc máy, nó hay chọn góc ngang tầm mắt, chủ thể ở giữa. Khi không nói giờ, nó hay chọn ánh sáng ban ngày dịu. Nghĩa là mọi chi tiết bạn không nói ra sẽ bị điền bằng giá trị trung bình, và trung bình thì giống nhau.
Sổ cảnh: một bảng tính năm cột là đủ
Không cần phần mềm gì. Một trang bảng tính, mỗi hình ảnh đầu bài một dòng:
| Bài | Ai | Ở đâu | Giờ / ánh sáng | Góc máy |
|---|---|---|---|---|
| Cách đóng bảo hiểm tự nguyện | cô bán rau ngoài 50 | sạp chợ có mái tôn | 5 giờ sáng, đèn bóng tròn | chụp ngang, cận trung |
| Xin việc khi chưa có kinh nghiệm | sinh viên năm cuối | quán cà phê vỉa hè | trưa, nắng gắt có bóng cây | từ trên cao xuống |
| Kinh nghiệm thuê trọ ở Hà Nội | hai bạn gái trẻ | cầu thang hẹp khu tập thể | chiều, ánh sáng từ ô thoáng | từ chân cầu thang nhìn lên |
| Học lái xe ô tô | người đàn ông 40 tuổi | sân tập lái ngoại ô | sáng sớm có sương | toàn cảnh, rất xa |
Trước khi viết mô tả cho bài mới, đọc lướt sổ. Ô nào ở cột nào đã xuất hiện nhiều thì lần này chọn khác. Mất ba mươi giây.
Nếu bạn làm việc theo nhóm, để sổ ở một chỗ chung. Người viết bài này không biết người viết bài kia vừa dùng cảnh quán cà phê là chuyện thường gặp nhất ở các trang có nhiều cộng tác viên.
Bốn trục để xoay vòng
Mỗi cột trong sổ là một trục. Chỉ cần đổi hai trên bốn trục so với các hình ảnh gần nhất là hình thu nhỏ đã khác nhau rõ.
Trục 1: Ai
Đổi tuổi, giới, nghề, số người. Đừng chỉ đổi "người phụ nữ" thành "người đàn ông" — hai người cùng tuổi, cùng áo sơ mi, cùng văn phòng thì vẫn là một hình. Đổi cả nghề và trang phục: thợ điện mặc áo bảo hộ, cô giáo mầm non, bác bảo vệ, người chạy xe công nghệ.
Đổi số người cũng là cách mạnh: một người, hai người đối diện, một nhóm năm sáu người, hoặc không có người nào mà chỉ có đồ vật.
Trục 2: Ở đâu
Việt Nam có vô số không gian mà hình minh hoạ hay bỏ qua: hành lang chung cư cũ, ban công phơi đồ, mái hiên tiệm sửa xe, sân sau nhà ống, bến phà, nhà văn hoá khu phố, xưởng may nhỏ, gian hàng chợ đêm. Liệt kê sẵn hai ba chục nơi trong sổ, gạch dần khi đã dùng.
Trục 3: Giờ và ánh sáng
Cùng một nơi, lúc 6 giờ sáng và 9 giờ tối là hai hình ảnh khác hẳn. Các mức nên xoay:
- Sáng sớm có sương, ánh sáng xanh lạnh
- Giữa trưa nắng gắt, bóng đổ đậm
- Chiều muộn nắng vàng xiên
- Chạng vạng, đèn đường vừa bật
- Tối trong nhà, chỉ có một nguồn đèn bàn
- Trời mưa, mặt đường loáng nước
Trục 4: Góc máy và cỡ cảnh
Đây là trục bị quên nhiều nhất và cũng tạo khác biệt lớn nhất trên lưới hình thu nhỏ.
| Góc / cỡ cảnh | Cách viết trong mô tả | Hợp với |
|---|---|---|
| Toàn cảnh rất xa | "chụp từ xa, người nhỏ giữa khung cảnh rộng" | bài về đô thị, nông thôn, du lịch |
| Từ trên xuống thẳng | "nhìn thẳng từ trên xuống mặt bàn" | bài công thức, sắp xếp, giấy tờ |
| Từ dưới nhìn lên | "góc thấp nhìn lên" | bài về công trình, sự nghiệp |
| Qua vai | "chụp từ phía sau vai, thấy thứ người đó đang nhìn" | bài hướng dẫn, quyết định |
| Cận chi tiết | "cận cảnh bàn tay đang…" | bài về tay nghề, thao tác |
| Qua khung cửa | "nhìn qua khung cửa sổ từ bên ngoài" | bài về gia đình, đời sống |
Mô tả có ghi góc máy thì máy vẽ làm theo khá sát. Đọc dòng "Câu lệnh vẽ" dưới kết quả để chắc là nó đã đưa góc máy vào; nếu bị rơi mất, đặt câu góc máy lên đầu mô tả.
Danh sách nơi chốn mẫu để chép vào sổ
Lúc bí ý tưởng, cột "Ở đâu" thường bị lấp bằng văn phòng hoặc phòng khách. Chép sẵn danh sách dưới đây vào một trang riêng của sổ cảnh, dùng xong gạch đi:
- Trong nhà: gác lửng nhà ống, bếp chung khu tập thể, ban công phơi đồ, phòng trọ có gác xép, góc học bài cạnh cửa sổ song sắt, phòng thờ buổi tối.
- Nơi làm việc nhỏ: tiệm sửa xe máy, xưởng may gia đình, quầy thuốc tây đầu hẻm, tiệm cắt tóc, bếp sau quán phở, kho hàng của người bán trên mạng.
- Ngoài đường: ngã ba có cây bàng, bến xe buýt, cầu tre ở miền Tây, vỉa hè quán cóc, bãi giữ xe chung cư, cổng trường lúc tan học.
- Nơi công cộng: nhà văn hoá khu phố, sân bóng đá mini, hành lang bệnh viện huyện, thư viện tỉnh, bến phà, chợ phiên vùng cao.
Hai mươi bốn nơi, nhân với sáu mức ánh sáng và sáu góc máy, đã đủ cho vài trăm bài mà không có hai hình thu nhỏ nào sinh đôi.
Đồng bộ mà không giống nhau
Đổi bốn trục thì hình ảnh khác nhau, nhưng trang web vẫn cần một "chất" chung, không thì lại thành mỗi bài một kiểu. Giữ cố định ba thứ:
- Một phong cách trong danh sách chọn. Trang tin, trang dịch vụ thường dùng "Hình chụp chân thực" (mặc định). Trang dành cho trẻ em, giáo dục dùng "Minh hoạ phẳng" hoặc "Màu nước". Đừng đổi giữa chừng.
- Một khổ cho hình ảnh đầu bài. Lưới hình thu nhỏ có hình ngang hình dọc lẫn lộn trông rất lộn xộn. Chọn Ngang 3:2 hoặc Màn rộng 16:9 cho mọi bài trong cùng một trang.
- Một tông màu chủ đạo ghi ở cuối mỗi mô tả, ví dụ "tông màu ấm, hơi ngả vàng" hoặc "tông lạnh, nhiều xanh lam nhạt". Một câu cố định như vậy giúp cả trang như cùng một thợ chụp.
Dán câu đó vào cuối mọi mô tả. Phần trước câu đó là phần thay đổi theo sổ cảnh.
Ví dụ: ba bài cùng chủ đề, ba cảnh khác hẳn
Giả sử chuyên mục "Tiết kiệm trong gia đình" có ba bài liền nhau. Cách viết lặp lại:
Cách viết theo sổ cảnh:
Ba hình ảnh: một cảnh trong nhà góc thấp, một cảnh không người, một cảnh ngoài chợ toàn cảnh. Đặt cạnh nhau trên lưới không ai nhầm.
Khi trang đã lỡ lặp: dọn lại từng đợt
Trang đã có vài chục bài trùng hình thì không cần làm lại tất cả một lúc.
- Mở trang chuyên mục, chụp màn hình lưới hình thu nhỏ.
- Khoanh những nhóm hình giống nhau. Trong mỗi nhóm giữ một hình, các hình còn lại đưa vào danh sách làm lại.
- Với mỗi bài trong danh sách, điền một dòng sổ cảnh mới, khác ít nhất hai trục so với hình được giữ.
- Mỗi đợt làm mười bài. Với hạng Plus (500đ/hình ảnh), vẽ 2 hình ảnh mỗi bài để chọn, mười bài khoảng 10.000đ.
Đừng vội xoá hình ảnh cũ trong kho hình ảnh đã tạo. Để đó, sau này có bài phụ, bài liên quan cần hình ảnh trong thân bài thì dùng lại được — hình ảnh lặp ở đầu bài nhưng nằm giữa một bài khác thì chẳng ai để ý.
Lỗi hay gặp và cách sửa
Đổi người mà hình vẫn giống. Thường do giữ nguyên nơi chốn và góc máy. Đổi ít nhất một trong hai.
Mô tả có góc máy mà kết quả vẫn ngang tầm mắt. Câu góc máy nằm cuối mô tả dài thì dễ bị lấn. Đưa lên câu đầu: "Nhìn thẳng từ trên xuống: …".
Hình ảnh không người trông trống trải. Thêm dấu vết con người: chiếc dép, chén nước dở, xe đạp dựng tường, quần áo phơi. Nơi chốn có dấu vết người mới kể chuyện.
Cả trang toàn cảnh đẹp nhưng lạnh. Đừng chạy theo "đẹp". Hình ảnh đầu bài cần đúng tình huống hơn cần lung linh. Thỉnh thoảng một cảnh lộn xộn, đời thường làm lưới hình thu nhỏ có nhịp thở.
Dùng hạng đắt cho cảnh không cần. Cảnh toàn cảnh, cảnh đồ vật, cảnh không người thì Plus là đủ. Để dành Max cho cảnh có người ở gần, thấy rõ tay, hoặc nhiều người tương tác — đó là chỗ Max vẽ chuẩn nhất. Bảng giá ở mục bảng giá.
Bắt đầu từ hôm nay
Mở một bảng tính, kẻ năm cột: Bài, Ai, Ở đâu, Giờ, Góc máy. Điền ngược lại cho những bài gần nhất bạn còn nhớ. Bài tiếp theo, đọc sổ trước khi viết mô tả, rồi vào ô vẽ. Nếu đang khó nghĩ cảnh cho những chủ đề trừu tượng như luật, tiền, sức khoẻ, đọc thêm bài minh hoạ chủ đề trừu tượng.
